Στυτική δυσλειτουργία: πότε είναι ψυχολογική και πώς φαίνεται
Ενδείξεις που ξεχωρίζουν την ψυχογενή από την οργανική αιτία, και τι μπορείτε να κάνετε.
Η στυτική δυσλειτουργία είναι από τα θέματα που ελάχιστοι άνδρες συζητούν ανοιχτά, και ίσως γι' αυτό συχνά την περιτριγυρίζει τόση σύγχυση. Το πρώτο ερώτημα που έρχεται στο μυαλό είναι σχεδόν πάντα το ίδιο: «Είναι κάτι σωματικό ή κάτι ψυχολογικό;». Η απάντηση δεν είναι πάντα μονοδιάστατη, συχνά υπάρχουν και οι δύο διαστάσεις, αλλά υπάρχουν καθαρές ενδείξεις που βοηθούν να καταλάβετε πού βρίσκεστε.
Γιατί έχει σημασία η διάκριση
Η οργανική στυτική δυσλειτουργία (καρδιαγγειακά, ορμονικά, νευρολογικά ζητήματα, φαρμακευτική αγωγή) χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και αντιμετώπιση. Η ψυχογενής (άγχος επίδοσης, στρες, αυτο-παρακολούθηση, δύσκολες εμπειρίες) δουλεύεται σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο, το ψυχολογικό. Και οι δύο μορφές μπορεί να συνυπάρχουν, γι' αυτό ο πρώτος σοφός σταθμός είναι πάντα ο ουρολόγος ή ανδρολόγος: για να αποκλειστούν σωματικές αιτίες που χρειάζονται φροντίδα.
Ενδείξεις που δείχνουν ψυχογενή αιτία
Δεν είναι διαγνωστικά κριτήρια, απλά μοτίβα που παρατηρούνται σε ψυχογενείς περιπτώσεις. Αν αναγνωρίζετε αρκετά από αυτά, το ψυχολογικό στοιχείο πιθανώς είναι σημαντικό:
- Η στύση υπάρχει σε άλλες στιγμές. Πρωινές στύσεις, στύση κατά τον αυνανισμό, στύση σε φαντασιώσεις, αλλά «χάνεται» τη στιγμή της επαφής.
- Εμφανίζεται μόνο σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Με νέο/α σύντροφο, μετά από ένα άσχημο περιστατικό, όταν υπάρχει πίεση χρόνου ή προσδοκίας.
- Ξεκίνησε ξαφνικά. Οργανικά προβλήματα συνήθως εμφανίζονται σταδιακά. Ψυχογενή συχνά ξεκινούν από μία συγκεκριμένη εμπειρία ή περίοδο.
- Συνδέεται με στρες ή αλλαγές ζωής. Νέα δουλειά, αλλαγή στη σχέση, οικονομική πίεση, γονεϊκότητα, σοβαρή απώλεια.
- Συνοδεύεται από έντονη αυτο-παρακολούθηση. Παρακολουθείτε συνέχεια το σώμα σας, «βλέπετε» τον εαυτό σας απ' έξω, δεν είστε στη στιγμή.
Ενδείξεις που δείχνουν οργανική αιτία
Αντίστοιχα, αυτά τα μοτίβα δείχνουν ότι μπορεί να υπάρχει σωματική συνιστώσα:
- Σταδιακή, προοδευτική επιδείνωση χωρίς σαφή ψυχολογική αιτία
- Απουσία πρωινών στύσεων για μεγάλο διάστημα
- Δυσκολία και σε φαντασιώσεις ή αυνανισμό
- Ηλικία άνω των 50, ιδίως αν συνυπάρχουν καρδιαγγειακοί παράγοντες
- Έναρξη αγωγής (π.χ. αντικαταθλιπτικά, αντιυπερτασικά) που συνέπεσε με το πρόβλημα
- Άλλα σωματικά συμπτώματα: αλλαγές στη λίμπιντο, κόπωση, ζητήματα εκσπερμάτωσης
Οι μικτές περιπτώσεις
Η πραγματικότητα είναι ότι πολλές περιπτώσεις είναι μικτές. Ένας άνδρας μπορεί να έχει μια ελαφριά οργανική συνιστώσα (π.χ. λόγω κάποιου φαρμάκου) που δεν θα ήταν πρόβλημα από μόνη της, αλλά μία δύσκολη εμπειρία δημιουργεί άγχος επίδοσης, και το άγχος μεγεθύνει το πρόβλημα. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος όπου η ψυχολογική συνιστώσα γίνεται καθοριστική, ακόμη κι όταν υπάρχει και σωματικός παράγοντας.
Αυτός είναι και ο λόγος που η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει ακόμη και σε μικτές περιπτώσεις: αποδυναμώνοντας το άγχος και τον κύκλο επίδοσης, δίνετε στο σώμα σας τον χώρο να λειτουργήσει όσο καλύτερα μπορεί.
Ερωτήσεις που βοηθούν να καθαρίσει η εικόνα
Δοκιμάστε να απαντήσετε σε αυτές, ήρεμα και ειλικρινά:
- Πότε ξεκίνησε ακριβώς; Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό;
- Συμβαίνει πάντα ή μόνο σε συγκεκριμένες καταστάσεις;
- Υπάρχουν πρωινές στύσεις; Στύση σε άλλες στιγμές;
- Τι σκέψεις περνούν από το μυαλό σας τη στιγμή πριν και κατά τη διάρκεια;
- Υπάρχει έντονο στρες, αλλαγές στη ζωή σας, ή δύσκολα συναισθήματα στη σχέση σας τους τελευταίους μήνες;
Αυτές οι ερωτήσεις είναι επίσης οι πρώτες που θα σας κάνει ένας ουρολόγος ή ένας ψυχολογικός επαγγελματίας. Το να τις έχετε ήδη σκεφτεί βοηθά τη συζήτηση.
Πώς μπορεί να υποστηρίξει η υπνοθεραπεία
Όταν στο πρόβλημα συμμετέχει το άγχος επίδοσης, και συχνά συμμετέχει, ακόμη και σε μικτές περιπτώσεις, η υπνοθεραπεία δουλεύει ακριβώς σε αυτό το επίπεδο. Δουλεύουμε με τα εσωτερικά μοτίβα, τον «εσωτερικό κριτή» που παρακολουθεί διαρκώς, τη σωματική ένταση που μπλοκάρει τη φυσική ανταπόκριση, και όπου χρειάζεται με εμπειρίες που άφησαν αποτύπωμα. Το ζητούμενο δεν είναι να «προσπαθήσετε περισσότερο», αντιθέτως, να αφήσετε τον εαυτό σας να επιστρέψει σε μια κατάσταση όπου η φυσική ανταπόκριση γίνεται πάλι εφικτή.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει πρώτα να δω γιατρό;
Ναι, είναι η σωστή σειρά. Ο ουρολόγος ή ανδρολόγος θα αξιολογήσει αν υπάρχει σωματική συνιστώσα που χρειάζεται αντιμετώπιση. Αν αποκλειστεί ή αν κριθεί ότι το ψυχολογικό στοιχείο είναι κυρίαρχο, η ψυχολογική υποστήριξη είναι το επόμενο βήμα.
Παίρνω ήδη φάρμακο (τύπου PDE5). Χρειάζομαι υπνοθεραπεία;
Πολλοί άνδρες παίρνουν φάρμακα ως «γέφυρα» ενόσω δουλεύουν το ψυχολογικό υπόβαθρο. Καθώς η αυτοπεποίθηση αποκαθίσταται, συχνά συζητούν με τον γιατρό τους σταδιακή μείωση ή διακοπή. Το ένα δεν αποκλείει το άλλο.
Πόσο διαρκεί συνήθως το πρόβλημα αν δεν αντιμετωπιστεί;
Εξαρτάται. Ορισμένες φορές λύνεται μόνο του, όταν αλλάξουν οι συνθήκες που το δημιούργησαν. Αλλά συχνά, όσο υπάρχει, τόσο ενισχύεται ο κύκλος του άγχους, γι' αυτό η έγκαιρη υποστήριξη βοηθά.